Rondje Bronckhorst (62 km)

Hummelo is de bakermat van de popgroep Normaal. De groep met zanger Bennie Jolink is befaamd om stevige rockmuziek met teksten in het Achterhoeks dialect. Bij het parkeerterrein tegenover Dorpsstraat 1 staat een standbeeld van de vier rockers.

Bekijk ook de gevels van de fraaie huizen en stadsboerderijen in de Dorpsstraat.
Dit zijn rijksmonumenten, Hummelo is een beschermd dorpsgezicht.
Ook de gezellige horecagelegenheden zijn gevestigd in monumenten.

De Dorpskerk markeert het centrum van Hummelo.

De Dorpskerk in Hoog-Keppel ligt op een terp met rondom een pittoreske eeuwenoude begraafplaats.
Bijzonder zijn de gietijzeren grafmonumenten. Deze zijn gemaakt in een van de ijzergieterijen die hier vroeger aan de Oude IJssel stonden.
De romaanse toren stamt uit de 12de eeuw, de kerk dateert uit de 15de eeuw.

Bij het binnenrijden van buurtschap Rha zie je links het witte gebouw “De Olde Schoole”.
De school is gebouwd in 1871 / 1872 als openbare lagere school voor kinderen uit Rha, Olburgen en de Emmer.
De school was in gebruik tot 1937 en werd daarna kruidenierswinkel en bakkerij. Rond 1972 werd het tot woonhuis verbouwd.
Rha telt circa 75 inwoners.

Links zie je Molen de Hoop.
Als de rivier de IJssel weer eens overstroomde, konden de boeren van Rha de molen van Bronkhorst niet bereiken om hun graan te laten malen. Daarom werd deze molen in 1856 gebouwd.

Dit is het uitgestrekte buitengebied van Steenderen.
Links loopt de IJssel die hier vroeger regelmatig overstroomde.
De oude boerderijen zijn daarom op terpen gebouwd.
Meteen links in de verte zie je een boerderij Emmerweg 10, dit is een monument uit 1870.

De volgende boerderij links, op nummer 8 staat heet Groot Emmer, een rijksmonument uit 1875.
De boerderij staat op een terp en valt op door zijn omvang en grotendeels originele staat.
De geschiedenis van dit boerenerf gaat terug tot 1358, toen was het in bezit van Kasteel Middachten in De Steeg.

Links in de verte zie je een wit gebouw, dit is een gemaal en ook monument.
Het gemaal is gebouwd in 1953 om overstromingen te voorkomen. Dit gemaal pompt het water van de Grote Beek, die hier uitmondt in de IJssel, bij hoogwater de rivier in. Voor 1953 overstroomde het gebied hier elk jaar.

Op deze foto van het Waterschap Rijn en IJssel zie je hoe hoog het water regelmatig komt.

Rechts zie je De Bronkhorster Molen, gebouwd in 1844 op een belt.
De molen is elke zaterdag gratis te bezichtigen. Als het waait draait de molen, dus stap naar binnen en bekijk hoe de raderen draaien. De vrijwillige molenaars leggen graag uit hoe alles werkt. En er is ook een winkel in de molen met diverse ambachtelijke producten.

Achter de molen zie je het voormalige huis van de molenaars uit 1810 met rechts een aangebouwde schuur.
De molen en het huis zijn rijksmonument.

Het stadje Bronkhorst is een soort openbaar openluchtmuseum waar gewoond en gewerkt wordt. Wandel door de straatjes met oude huizen en stadsboerderijen. Beklim de kasteelheuvel en bekijk op de top hoe het kasteel er uit heeft gezien.

Rijksmonument de Kapel in het centrum is gebouwd in de 15e eeuw en in 1960 gerestaureerd.
Het gebouw is te huur voor exposities, bruiloften, concerten en meer.
De horeca rondom is ook gevestigd in rijksmonumenten.
Het stadje ademt de geschiedenis volop uit.

Loop ook even de Boterstraat in. Hier staan drie boerderijen met gepleisterde vakwerkgevels, kenmerkend voor de 17 eeuw.

Rijksmonument Het Hoge Huis dateert uit de 16e eeuw en is na een grote stadsbrand in 1633 herbouwd. Het complex bestaat uit drie gekoppelde schuren uit 1896 en een tussenschuur uit het begin van de 20ste-eeuw. Het huis is vanuit de omgeving van diverse kanten duidelijk zichtbaar.

Komende vanuit stadje Bronkhorst rij je langs boerderijen en weilanden via de dorpen Baak en Wichmond.
Bij Baak zie je de overgang naar bospartijen afgewisseld met boerderijen en grasland, het Achterhoeks coulissenlandschap.
Baak is een mooi voorbeeld van een rijke katholieke gemeenschap rond 1900, kerk en kroeg naast elkaar. De grote kerk is gefinancierd door de familie die het landhuis bewoonde.
De invloed van de landgoederen Huis Baak, Suideras bij Wichmond en Kasteel Hackfort in Vorden zijn in deze omgeving goed zichtbaar.

Rechts zie je de torenruïne van de Sint Nicolaaskapel in Baak uit 1362.
De toren is rijksmonument en in bezit van de bewoners op het erf.

De geschiedenis van Huis Baak gaat terug tot 1330, toen was het een kasteel. Rond 1800 is het kasteel in deze huidige klassieke vorm verbouwd.

Rechts in het land zie je boerderij Groot Bobbink met een zeer fraaie voorgevel. Het is een rijksmonument uit 1808 en was een pachtboerderij van Huis Baak.

Deze Martinuskerk is gebouwd in 1890 voor 500 gelovigen.
In 2025 is de kerk gerestaureerd door de nieuwe eigenaar, een liefhebber van orgelmuziek.
Er worden regelmatig concerten uitgevoerd.

Het Wapen van Baak is een monument en horecagelegenheid sinds de 19e eeuw.

Rond Kasteel Hackfort is een mooie wandelroute uitgezet over het oude landgoed.
In de moestuin worden oude gewassen verbouwd.
Deze worden in het restaurant in het voormalige koetshuis geserveerd.
Bij mooi weer is het terras open met uitzicht op de tuin.
Landgoed Hackfort en de opstallen zijn rijksmonument.
Let op: Het is betaald parkeren voor niet-leden van Natuurmonumenten.

Vanuit Hackfort ben je snel in Vorden. Je rijdt een stukje door het groen en daarna door Vorden.
Je ziet twee molens in de bebouwde kom en gaat daarna het levendige centrum in. Voor liefhebbers van winkelen en horeca een gezellig rustpunt.

Draaiende wieken van een molen midden in een woonwijk, zo zie je deze molen wanneer je Vorden binnenkomt. Als de molen draait ben je welkom. Vrijwillige molenaars laten je alles zien en ga ook even de trap op naar de stelling. Vanaf hier kijk je hoog over de daken terwijl je de wieken hoort zoeven. Een bijzondere ervaring om niet te missen.

Molen de Hoop is gebouwd in 1850. Het is ook een stellingmolen, de wieken komen boven de bebouwing uit. De molen is maalvaardig maar niet in bedrijf.

De Dorpskerk in Vorden is gebouwd in de 15e eeuw, de toren al in de 14e eeuw. Opvallend is de ranke spits Als je de kerk binnen komt worden je ogen vanzelf getrokken naar de kruisgewelven boven het koor. Hier zie je schilderingen van bloemen, vogels en heiligen uit vroeger tijden. De datum staat erbij, 1520, net na de middeleeuwen.

Vanuit Vorden rij je al vrij snel het dorp Kranenburg in. Links zie je landhuis Wientjesvoort.
Daarna zie je de kerk waar je kunt parkeren.

Kasteel Vorden werd gebouwd in de eerste helft van de 16de eeuw op een terrein waarop sinds 1315 een versterkt huis stond. Na een lange geschiedenis werd het kasteel Gemeentehuis Vorden en nu wordt het particulier bewoond. Het is te bezichtigen.

Landgoed Wientjesvoort uit circa 1850 bestaat uit een landhuis met koetshuis.
Rondom het landhuis is een park aangelegd in landschappelijke stijl met vijvers, bosschages en waterlopen.
In 1968 is het huis afgebrand en vanaf 2000 door architect, eigenaar en bewoner Friso Woudstra gerestaureerd.

De Antoniuskerk is gebouwd in 1855 door Pierre Cuypers, de architect van o.a. het Rijksmuseum en Centraal Station in Amsterdam.
Het is een driebeukige neogotische kruisbasiliek.
De opdracht kwam van de adellijke familie van Dorth tot Medler, waarvan nazaten nog steeds nabij de kerk wonen.
In de kerk is sinds 2000 het Heiligenbeeldenmuseum gevestigd, een aanrader, vele beelden zijn hier opgesteld en versterken het karakter van de kerk.

Tegenover de kerk, Eikenlaan 2a, is een bezienswaardige begraafplaats. Hier zijn diverse oude graven van de adellijke familie Medler te zien. De familiekapel op de begraafplaats, evenals de graven zijn ontworpen door Pierre Cuypers. In het midden van de begraafplaats is een cirkelvormig door buxushaagjes begrensd grafperk met een gedenkteken aangelegd voor de graven van de paters Franciscanen van het voormalige klooster links naast de kerk. Diverse graven, de kapel en het toegangshek zijn rijksmonument. Het is een bijzondere plek.

De route gaat verder door de bosrijke omgeving van de landgoederen Medler en Onstein. Je passeert een enkelvoudige spoorbaan en de Veengoot. Let even op dat je in buurtschap Medler meteen rechts gaat en rij vanaf daar rustig om lang te genieten van het mooie coulissenlandschap.

Het huidige huis dateert van 1613 en werd een eeuw later verbouwd tot z’n huidige vorm door Jan Evert Ten Broeck, burgemeester van Zutphen. Hij liet ook de tuin ontwerpen en aanleggen.
Kasteel en landgoed zijn privébezit en niet toegankelijk voor bezoekers.

In het uitgestrekte buitengebied Linde bij Vorden kun je deze molen zien draaien. De molen is 1856 gebouwd. Onder de molen is een zaal genoemd “Theater Onder De Molen”, een klein, intiem theater met een goede akoestiek en echte Achterhoekse gastvrijheid.

Dit deel van de route voert je over een smal landweggetje langs boerderijen en uitgestrekte graslanden. Vervolgens rij je via de provinciale weg Hengelo GLD in. Ook hier is de kerk het baken en zijn er diverse winkels en horecagelegenheden om even bij te komen van het rijden.

De Remigiuskerk dateert uit de 15e eeuw. Opvallend is de hoge en stoere toren. Als de kerk open is, ga er dan in om de middeleeuwse muurschilderingen van de twaalf apostelen te bewonderen. Deze manshoge voorstelling staat op de lijst van vijftig belangrijkste kunstwerken in de geschiedenis van Gelderland.

Vanuit Hengelo rij je Keijenborg in, van oorsprong een katholiek dorp met een grote kerk. Het dorp telt circa 1500 inwoners.
In verband met werkzaamheden voert de route tijdelijk niet door Zelhem.

Links zie je de Johannes de Doperkerk gebouwd in 1930.

In de kerk zijn monumentale muurschilderingen en glas in lood ramen te bewonderen. Deze zijn gemaakt rond 1930 door de kunstenaar Jos ten Horn.

Links voor de kerk staat een beeld uit 1955 van de zwoegende pastoor Thuis die een molensteen omhoog duwt.
Het gedicht gaat:
Als een molensteen zo zwaar,
was het werk van pastoor Thuis.
Met zijn handen uit de mouwen
bleef hij aan zijn parochie bouwen.

Vanuit Zelhem rij je richting Hummelo over de provinciale weg. Hier kom je twee molens tegen en een tolhuis met horeca er tegenover.

Coops Molen is uit 1818 en daarmee de oudste molen in de gemeente Bronckhorst. Het is een grondzeiler, hij staat op de grond. De molen was geheel in verval geraakt, alleen de romp stond er nog, maar is recent gerestaureerd. Nu draait hij weer als het waait.

De Wittebrinkse Molen is in 1889 gebouwd op een belt. De molen is in 1970 gerestaureerd en wordt particulier beheerd. In 2025 is de kap gerestaureerd.

Het tolhuis is in 1860 gebouwd en heeft tot 1930 dienst gedaan. Nu wordt het particulier bewoond.
Café de Tol links was de stamkroeg van de popgroep Normaal.

Het Wapen van Heeckeren is een oude pleisterplaats uit de 19e eeuw. De kleuren geel, groen en rood van de luiken verwijzen naar Landgoed Enghuizen waartoe het pand vroeger behoorde.

Let bij het het laatste deel van de route vooral op de luiken van de boerderijen, je nadert Hummelo. Al deze boerderijen zijn rijksmonument en nu in privébezit maar dragen met trots de kleuren van Landgoed Enghuizen.

Hopelijk ben je niet verdwaald en heb je genoten van Rondje Bronckhorst!

Heb je nog tijd en energie over om wat te lopen, doe dan de Enghuizenwandelroute (4km).
Je loopt over het eeuwenoude landgoed met bossen, landerijen, parklanen en waterpartijen.
Bijzonder is het Jagershuis op een eiland, een achtkantig paviljoen met duiventil en met luiken in de kleuren van Enghuizen.
Het Jagershuis wordt bewoond door de tuinbaas van het landgoed.
Landgoed Enghuizen en de opstallen zijn rijksmonument.

Als je iets met ons wilt delen over Rondje Bronckhorst, graag, doe het dan via onze e-mail info@openmonumentendagbronckhorst.nl

Vrijwilligers, partners en vrienden

Deze route is gemaakt door vrijwilligers van de Stichting Open Monumentendag Bronckhorst. De stichting wordt financieel gesteund door partners en vrienden.
Wil je de stichting ook steunen met een bijdrage?
Klik hieronder hoe je dat kunt doen.